Pszczoły i ich znaczenie dla bioróżnorodności, człowieka i klimatu

Dlaczego pszczoły są ważne dla bioróżnorodności?

Podczas zbierania nektaru i pyłku pszczoły przenoszą pyłek pomiędzy kwiatami. Dzięki temu rośliny mogą wytwarzać nasiona i owoce, a kolejne organizmy otrzymują pożywienie i schronienie.

Zapylanie jest więc jednym z procesów podtrzymujących różnorodność biologiczną. W Europie zdecydowana większość dziko rosnących roślin kwiatowych jest w pewnym stopniu zależna od zapylania przez owady.

Pszczoły a produkcja żywności

Zapylanie ma bezpośrednie znaczenie dla rolnictwa. Dzięki owadom zapylającym możliwe jest uzyskiwanie odpowiedniej liczby i jakości owoców oraz nasion wielu gatunków roślin. Dotyczy to między innymi jabłoni, grusz, wiśni, śliw, części warzyw i roślin oleistych.

Wartość zapylania dla rolnictwa w Unii Europejskiej szacuje się na miliardy euro rocznie. Pokazuje to, że ochrona pszczół i innych zapylaczy jest jednocześnie działaniem na rzecz bezpieczeństwa żywnościowego i stabilności rolnictwa.

Co zagraża pszczołom i innym zapylaczom?

Spadek liczebności zapylaczy jest wynikiem wielu nakładających się czynników. Znaczenie mają między innymi utrata siedlisk, intensyfikacja rolnictwa, ograniczenie różnorodności roślin, stosowanie pestycydów, zanieczyszczenie środowiska, choroby, pasożyty, gatunki inwazyjne oraz zmiany klimatu.

Czy zmiany klimatu wpływają na pszczoły?

Tak. Zmiana klimatu może zmieniać terminy kwitnienia roślin, dostępność pokarmu oraz warunki, w których funkcjonują owady. Susze i fale upałów mogą ograniczać zasoby nektaru i pyłku, natomiast gwałtowne zjawiska pogodowe mogą niszczyć siedliska.

Zależność działa również w drugą stronę. Zdrowe i różnorodne ekosystemy są bardziej odporne na presję środowiskową, dlatego ochrona zapylaczy jest częścią szerszej ochrony przyrody.

Jak można pomóc pszczołom?

Ochrona zapylaczy nie musi oznaczać dużych inwestycji. W ogrodzie, na działce czy nawet na balkonie można stworzyć miejsce dostarczające owadom pożywienia.

• sadź rośliny kwitnące w różnych porach roku,
• wybieraj różnorodne gatunki, w tym rośliny rodzime i miododajne,
• ograniczaj stosowanie chemicznych środków ochrony roślin,
• pozostaw część ogrodu w bardziej naturalnym stanie,
• chroń miejsca, w których dzikie pszczoły mogą zakładać gniazda,
• nie wypalaj traw i nie usuwaj bez potrzeby naturalnych kryjówek owadów.

Czy liczba uli wystarczy, aby chronić pszczoły?

Nie. To ważne rozróżnienie w rozmowie o ochronie zapylaczy. Pszczoła miodna jest tylko jednym z gatunków zapylających. Zwiększanie liczby uli nie zastępuje ochrony dzikich pszczół i ich siedlisk.

Dla zachowania bioróżnorodności potrzebne są różnorodne rośliny, miejsca gniazdowania oraz ograniczenie presji środowiskowej. Ochrona zapylaczy powinna więc obejmować całe środowisko, a nie wyłącznie hodowlę pszczół miodnych.

Co robi Unia Europejska dla ochrony zapylaczy?

Ochrona zapylaczy jest elementem europejskiej polityki ochrony przyrody. Działania Unii Europejskiej obejmują między innymi ochronę i odtwarzanie siedlisk oraz poprawę warunków życia dzikich zapylaczy.

Znaczenie ma również wsparcie sektora pszczelarskiego w ramach Wspólnej Polityki Rolnej. Celem takich działań jest między innymi utrzymanie zasobów przyrodniczych i poprawa warunków funkcjonowania zapylaczy.

Co zrobić, gdy pszczoły pojawią się przy domu?

Obecność pszczół, os lub szerszeni w pobliżu budynku nie oznacza automatycznie konieczności ich usuwania. Najpierw warto ustalić, z jakim owadem mamy do czynienia i gdzie znajduje się gniazdo.

W przypadku konieczności interwencji należy unikać samodzielnego niszczenia gniazda. Praktyczne wskazówki dotyczące bezpiecznego postępowania znajdziesz w poradniku

Jak bezpiecznie usuwać gniazda pszczół, os i szerszeni z domu
Ten materiał jest naturalnym uzupełnieniem artykułu dla osób, które zamiast informacji ogólnych szukają konkretnego rozwiązania problemu z owadami w pobliżu budynku.

Pszczoły, bioróżnorodność i klimat – dlaczego to jeden problem?

Ochrony pszczół nie należy rozpatrywać wyłącznie przez pryzmat miodu czy rolnictwa. Zapylacze łączą świat roślin, zwierząt i człowieka.

Zdrowe ekosystemy są lepiej przygotowane na presję suszy, wysokich temperatur i innych zmian środowiskowych. Dlatego nawet niewielki ogród może stać się elementem większej sieci siedlisk.