Wszystkie rodzaje i gatunki Monstery – jak je rozpoznać?
Monstera deliciosa, adansonii, siltepecana, dubia, obliqua, Thai Constellation czy Albo Variegata – czym właściwie różnią się od siebie?
Jeśli próbujesz znaleźć kompletną listę rodzajów Monstery, szybko trafisz na problem: w sklepach funkcjonują nazwy botaniczne, nazwy handlowe, synonimy oraz określenia, które opisują rośliny należące do zupełnie innych rodzajów.
Co więcej, określenie „rzadka Monstera” nie zawsze oznacza rzadki gatunek.
Rodzaj Monstera obejmuje obecnie 73 zaakceptowane gatunki, jednak tylko niewielka część z nich jest popularna w uprawie domowej. Rośliny te naturalnie występują od Meksyku po tropikalną część Ameryki Południowej i zazwyczaj są pnączami lub hemiepifitami związanymi z lasami tropikalnymi.
W tym przewodniku uporządkujemy najpopularniejsze gatunki i odmiany Monstery, pokażemy, jak je rozpoznawać, wyjaśnimy zamieszanie wokół Monstera deliciosa i borsigiana, a także sprawdzimy, dlaczego „Mini Monstera” wcale nie jest Monsterą.
Najważniejszy fakt
Rodzaj Monstera obejmuje wiele gatunków, ale nazwy spotykane w sprzedaży nie zawsze oznaczają osobne gatunki botaniczne.
Najczęstsza pułapka
„Mini Monstera” to Rhaphidophora tetrasperma, a więc roślina należąca do innego rodzaju.
Gatunek, odmiana czy nazwa handlowa?
Zanim przejdziemy do konkretnych roślin, warto uporządkować trzy pojęcia.
Gatunek to jednostka botaniczna, np. Monstera deliciosa czy Monstera adansonii.
Odmiana uprawna może oznaczać wyselekcjonowaną formę rośliny, np. pstrą Monstera deliciosa 'Thai Constellation’.
Nazwa handlowa może natomiast funkcjonować w sprzedaży niezależnie od aktualnej klasyfikacji botanicznej. I właśnie tutaj pojawia się sporo zamieszania.
Dlatego lista „odmian Monstery” znaleziona w sklepie internetowym nie musi być listą gatunków. Niektóre nazwy opisują gatunek, inne odmianę, a jeszcze inne są nazwami używanymi przez producentów lub kolekcjonerów.
Ile jest gatunków Monstery?
Według aktualnej bazy Plants of the World Online prowadzonej przez Royal Botanic Gardens, Kew, rodzaj Monstera obejmuje 73 zaakceptowane gatunki. Lista obejmuje zarówno dobrze znaną Monstera deliciosa, jak i gatunki rzadko spotykane w handlu.
Dlatego w praktyce lepiej mówić o najpopularniejszych gatunkach i odmianach Monstery spotykanych w uprawie domowej niż o „wszystkich Monsterach” dostępnych w sprzedaży.
Najpopularniejsze gatunki i odmiany Monstery
1. Monstera deliciosa
To właśnie tę roślinę większość osób ma na myśli, mówiąc po prostu „monstera”.
Monstera deliciosa pochodzi z Meksyku i Gwatemali. Jest pnączem, które w naturalnym środowisku wykorzystuje drzewa jako podporę. Jej duże, dojrzałe liście są głęboko powcinane i mają charakterystyczne otwory, czyli fenestracje.
To również gatunek, który może wytwarzać jadalne owoce. W warunkach domowych jest to jednak raczej ciekawostka niż coś, na co warto czekać.
Młoda roślina
Młode liście Monstera deliciosa są znacznie mniej podzielone i mogą nie mieć charakterystycznych otworów.
Dojrzała roślina
Wraz z dojrzewaniem pojawiają się większe fenestracje oraz głębokie wcięcia charakterystyczne dla dorosłych liści.
Najważniejsza rzecz przy Monstera deliciosa: młoda roślina może wyglądać zupełnie inaczej niż dojrzały okaz. Dlatego brak dziur w młodym liściu nie oznacza, że masz „złą” Monsterę.
Monstera deliciosa a Monstera borsigiana
Tutaj zaczyna się jedno z największych zamieszań w świecie Monster.
W sprzedaży nadal bardzo często spotkasz określenie Monstera borsigiana. Współczesna baza Kew traktuje jednak Monstera borsigiana jako synonim Monstera deliciosa, a nie jako osobny zaakceptowany gatunek.
Oznacza to, że popularny internetowy podział na „deliciosę” i „borsigianę” nie powinien być przedstawiany jako bezdyskusyjny podział dwóch odrębnych gatunków.
To dobry przykład na to, dlaczego warto sprawdzać nazwę botaniczną, a nie tylko etykietę w sklepie.
2. Monstera adansonii
Monstera adansonii ma mniejsze i bardziej wydłużone liście niż typowa M. deliciosa. Jej najbardziej charakterystyczną cechą są otwory znajdujące się wewnątrz blaszki liściowej, a nie tylko rozcięcia dochodzące do krawędzi.
To właśnie dlatego często określa się ją mianem „Swiss cheese plant”.
Gatunek jest zaakceptowany przez Kew i naturalnie występuje w tropikalnej części obu Ameryk.
Jak odróżnić adansonii od młodej deliciosy?
Najłatwiej patrzeć nie na jeden szczegół, ale na cały liść.
- bardziej wydłużona blaszka liściowa,
- liczne otwory wewnątrz liścia,
- mniejszy rozmiar liści,
- wyraźnie pnący charakter.
Młoda deliciosa może być podobna, dlatego identyfikowanie rośliny wyłącznie na podstawie jednego młodego liścia często prowadzi do pomyłki.
3. Monstera siltepecana
To jedna z Monster, które wyglądają zupełnie inaczej niż klasyczna deliciosa.
Młode liście Monstera siltepecana są wydłużone i mają charakterystyczny srebrzysty, metaliczny wygląd. Wraz z dojrzewaniem roślina zmienia pokrój i może tworzyć znacznie większe liście.
Warto zapamiętać: wygląd młodej Monstery nie zawsze pozwala przewidzieć wygląd dojrzałej rośliny. Dotyczy to kilku gatunków tego rodzaju.
Jeżeli zapewnisz jej podporę, może rozpocząć bardziej typowy dla wielu Monster sposób wzrostu – wspinanie się.
4. Monstera pinnatipartita
Monstera pinnatipartita wyróżnia się liśćmi, które wraz z dojrzewaniem stają się głęboko podzielone.
W przypadku tej rośliny szczególnie dobrze widać znaczenie wieku i warunków uprawy. Młody okaz może wyglądać znacznie skromniej niż dorosła roślina.
Jeżeli zależy Ci na efektownych, dużych liściach, ważna jest nie tylko doniczka, ale także możliwość wspinania się rośliny.
5. Monstera dubia
Monstera dubia należy do najbardziej charakterystycznych Monster.
Młode liście mogą ściśle przylegać do powierzchni, po której roślina się wspina. Zamiast typowego dla deliciosa wyglądu otrzymujesz więc roślinę o niemal „płaskim” pokroju.
Co ją wyróżnia?
Nietypowy sposób wzrostu i młode liście mocno przylegające do powierzchni podpory.
Praktyczna wskazówka
Płaska podpora lub kawałek kory może być dla niej bardziej naturalnym rozwiązaniem niż klasyczna wolnostojąca tyczka.
6. Monstera lechleriana
Monstera lechleriana tworzy duże, efektowne liście z charakterystycznymi fenestracjami.
Na pierwszy rzut oka może być mylona z innymi dużymi Monsterami, zwłaszcza gdy oglądamy młody egzemplarz.
Dlatego przy identyfikacji warto brać pod uwagę nie tylko otwory w liściu, ale także jego kształt, proporcje, sposób wzrostu i wygląd kolejnych liści.
7. Monstera standleyana
Monstera standleyana jest szczególnie interesująca dla osób, które szukają rośliny pnącej o dekoracyjnym ulistnieniu.
W sprzedaży można spotkać również formy z jasnymi przebarwieniami.
Jej liście nie przypominają jednak klasycznej, mocno powycinanej deliciosa. To dobry przykład na to, że Monstera nie musi mieć dużych, dziurawych liści, żeby należeć do rodzaju Monstera.
Monstera obliqua – dlaczego jest tak wyjątkowa?
Jeżeli istnieje jedna nazwa, która wywołuje wyjątkowo dużo zamieszania, jest nią Monstera obliqua.
Prawdziwa Monstera obliqua jest zaakceptowanym gatunkiem, którego naturalny zasięg obejmuje m.in. Kostarykę, Panamę, Peru, Brazylię, Kolumbię i inne rejony tropikalnej Ameryki.
Jej najbardziej charakterystyczną cechą mogą być bardzo silnie perforowane liście. Co ważne, Kew zwraca uwagę, że w obrębie tego gatunku występuje znaczna zmienność wyglądu liści – część okazów może mieć liście całobrzegie, a inne mniej lub bardziej perforowane.
To istotna informacja, ponieważ popularne wyobrażenie „obliqua = prawie same dziury” jest dużym uproszczeniem.
Czy każda Monstera sprzedawana jako obliqua jest prawdziwą obliqua?
Nie należy zakładać tego automatycznie.
Nazewnictwo handlowe wokół obliqua jest skomplikowane, dlatego przy kosztownym zakupie sama etykieta nie powinna być traktowana jako dowód tożsamości rośliny.
Wniosek dla kupującego: im droższa i rzadsza ma być roślina, tym ważniejsze staje się sprawdzenie jej pochodzenia i nazwy botanicznej.
Monstera Thai Constellation, Albo i Aurea
Nie wszystkie popularne „rodzaje Monstery” są odrębnymi gatunkami.
Dobrym przykładem są pstre formy Monstera deliciosa.
Monstera 'Thai Constellation’
'Thai Constellation’ wyróżnia się kremowymi i żółtawymi plamkami przypominającymi gwiazdy.
Nie jest to odrębny gatunek. To pstra forma Monstera deliciosa.
Monstera 'Albo Variegata’
Tutaj wariegacja zwykle przybiera postać dużych białych lub kremowych sektorów.
Właśnie przez bardzo kontrastowy wygląd 'Albo’ stała się jedną z najbardziej rozpoznawalnych pstrych Monster.
Monstera 'Aurea Variegata’
W tym przypadku jasne fragmenty liścia są bardziej żółte lub limonkowe.
Wariegacja
Jasne sektory liścia zawierają mniej chlorofilu, dlatego pstre formy mogą rosnąć wolniej niż całkowicie zielone rośliny.
Cena rośliny
Cena zależy m.in. od dostępności, sposobu rozmnażania, stabilności wzoru, tempa produkcji oraz popytu.
Monstera Esqueleto i inne nazwy handlowe
W świecie kolekcjonerskich Monster można spotkać nazwy, które nie zawsze są nazwami gatunkowymi.
„Esqueleto” jest dobrym przykładem określenia funkcjonującego w handlu i kolekcjonerstwie.
Warto zwrócić uwagę na Monstera epipremnoides, która jest obecnie jednym z zaakceptowanych gatunków rodzaju Monstera.
Przy zakupie warto sprawdzić nie tylko nazwę znajdującą się na etykiecie, ale także to, czy dana nazwa oznacza gatunek, odmianę, kultywar czy nazwę handlową.
To wygląda jak Monstera, ale nią nie jest
Niektóre rośliny są tak podobne do Monster, że ich potoczne nazwy potrafią wprowadzić w błąd.
Mini Monstera – Rhaphidophora tetrasperma
To jedna z najczęstszych pomyłek.
Popularna „Mini Monstera” nie jest Monsterą. Należy do rodzaju Rhaphidophora, czyli innego rodzaju roślin z rodziny obrazkowatych.
Podobieństwo nie jest przypadkowe – obie rośliny należą do tej samej rodziny – ale botanicznie są to różne rodzaje.
Epipremnum pinnatum 'Cebu Blue’
Cebu Blue również nie jest Monsterą.
Młode liście mogą wyglądać zupełnie inaczej niż dojrzałe, a wraz z rozwojem rośliny mogą pojawiać się charakterystyczne podziały blaszki liściowej. To wystarczy, aby w sprzedaży i mediach społecznościowych powstało kolejne zamieszanie.
Philodendron bipinnatifidum
Dawniej często spotykany pod nazwą Philodendron selloum, tworzy duże, głęboko powcinane liście.
Wygląda efektownie, ale należy do rodzaju Philodendron, a nie Monstera.
Podobny liść nie oznacza tego samego rodzaju roślin.
Jak rozpoznać Monsterę przed zakupem?
Jeśli kupujesz konkretny gatunek lub drogą odmianę, nie kieruj się wyłącznie zdjęciem.
Dlaczego Monstera ma dziury w liściach?
Fenestracje nie są przypadkową ozdobą.
Monstery są przystosowane do życia jako rośliny wspinające się w środowisku lasów tropikalnych. Rodzaj obejmuje głównie pnące hemiepifity, które mogą wykorzystywać pnie drzew jako podporę.
W warunkach domowych oznacza to jedną bardzo praktyczną rzecz:
Młoda Monstera może długo nie wyglądać tak, jak okaz ze zdjęcia katalogowego.
Wiek, światło, sposób wzrostu i możliwość wspinania się wpływają na wygląd kolejnych liści.
Dlatego nie kupuj młodej Monstery wyłącznie dlatego, że oczekujesz natychmiast ogromnych, perfekcyjnie fenestrowanych liści.
Pielęgnacja większości Monster – najważniejsze zasady
Choć poszczególne gatunki mają różne wymagania, wiele popularnych Monster łączy podobny sposób uprawy.
Światło
Najlepsze będzie jasne, rozproszone światło. Zbyt mała ilość światła może ograniczać wzrost, a ostre słońce może uszkadzać liście.
Podlewanie
Nie podlewaj według kalendarza. Sprawdzaj podłoże i unikaj stałego utrzymywania korzeni w mokrej ziemi.
Wilgotność
Monstery preferują ciepłe warunki i podwyższoną wilgotność powietrza, choć poszczególne gatunki różnią się tolerancją.
Podpora
Wspinające się gatunki mogą rozwijać bardziej dojrzały pokrój przy odpowiednim wsparciu.
Światło
Najlepsze będzie jasne, rozproszone światło. Zbyt mała ilość światła może ograniczać wzrost i rozwój charakterystycznych liści, natomiast ostre bezpośrednie słońce może powodować uszkodzenia.
Podlewanie
Nie podlewaj według kalendarza. Sprawdź podłoże i podlej roślinę wtedy, gdy jego wierzchnia warstwa zdąży przeschnąć. Stałe utrzymywanie korzeni w mokrym podłożu zwiększa ryzyko problemów z systemem korzeniowym.
Jeśli przygotowujesz mieszankę dla monstery, warto przeczytać również
jaka ziemia do monstery jest naprawdę odpowiednia.
Artykuł rozwija praktyczny temat podłoża, który bezpośrednio wynika z zasad podlewania i pielęgnacji.
Wilgotność i temperatura
Monstery preferują ciepłe warunki i podwyższoną wilgotność powietrza. M. deliciosa dobrze radzi sobie w typowych warunkach domowych, jeśli ma odpowiednią temperaturę, światło i prawidłowe podlewanie.
Podpora
To jeden z najczęściej pomijanych elementów pielęgnacji.
Jeśli roślina jest pnączem, warto zapewnić jej podporę. Tyczka, kratka czy inna konstrukcja pozwalają jej rosnąć w sposób bardziej zbliżony do naturalnego.
Monstera dziurawa – nie tylko kwestia wieku
Jeżeli Twoja Monstera nie ma dziur, nie oznacza to automatycznie problemu.
Znaczenie ma przede wszystkim dojrzałość rośliny i warunki wzrostu. Młode liście mogą być całkowicie lub częściowo pozbawione fenestracji.
Więcej o wymaganiach i prowadzeniu takiej rośliny przeczytasz w poradniku
Monstera dziurawa – wymagania, uprawa i pielęgnacja krok po kroku.
Artykuł głównie odpowiada przede wszystkim na pytanie o gatunki i odmiany, natomiast materiał rozwija szczegółową pielęgnację.
Monstera „płacze” – skąd krople na liściach?
Krople pojawiające się na końcach lub brzegach liści nie oznaczają, że roślina dosłownie „płacze”.
Jeżeli chcesz poznać mechanizm tego zjawiska i jego najczęstsze przyczyny, przeczytaj
Monstera płacze? Poznaj prawdziwą przyczynę kropli na liściach.
To naturalne rozwinięcie tematu fizjologii liści, bez przeciążania głównego artykułu dodatkowym zagadnieniem.
Czy Monstera jest bezpieczna dla domowników?
To temat, którego nie warto pomijać przy wyborze rośliny do domu, szczególnie jeśli mieszkają z Tobą dzieci lub zwierzęta.
Szczegółowe informacje dotyczące bezpieczeństwa znajdziesz tutaj:
Monstera a bezpieczeństwo domowników – fakty, które musisz znać
Rozszerza tematykę artykułu o praktyczny aspekt wyboru miejsca dla monstery w domu.
Tabela: najpopularniejsze Monstery w skrócie
Najczęstsze pytania o rodzaje Monstery
Ile jest rodzajów Monstery?
Jeżeli przez „rodzaje” masz na myśli gatunki, aktualna baza Kew wymienia 73 zaakceptowane gatunki rodzaju Monstera. W sprzedaży i uprawie domowej spotkasz jednak tylko niewielką część z nich.
Jaka jest najpopularniejsza Monstera?
Najbardziej rozpoznawalna jest Monstera deliciosa – gatunek o dużych, charakterystycznie perforowanych i rozciętych liściach.
Czy Monstera borsigiana to osobny gatunek?
W aktualnej bazie Kew Monstera borsigiana jest traktowana jako synonim Monstera deliciosa. Nazwa nadal funkcjonuje jednak w handlu i literaturze ogrodniczej.
Dlaczego moja Monstera nie ma dziur?
Najczęściej trzeba sprawdzić wiek rośliny, ilość światła i sposób wzrostu. Młode liście mogą być pozbawione fenestracji, a wygląd rośliny zmienia się wraz z dojrzewaniem.
Czy Mini Monstera jest prawdziwą Monsterą?
Nie. „Mini Monstera” to potoczna nazwa Rhaphidophora tetrasperma. Roślina należy do innego rodzaju, choć – podobnie jak Monstera – do rodziny Araceae.
Dlaczego pstre Monstery są droższe?
Cena zależy m.in. od dostępności roślin, sposobu rozmnażania, stabilności wariegacji, tempa wzrostu i popytu. Jasne sektory liścia zawierają mniej chlorofilu, dlatego pstre formy mogą rosnąć wolniej.
Czy Monstera obliqua jest rzadka?
Monstera obliqua jest zaakceptowanym gatunkiem, ale jej nazwa jest często wykorzystywana w handlu w sposób, który może powodować pomyłki. Sama nazwa na etykiecie nie powinna więc być jedynym kryterium przy zakupie drogiego okazu.
Którą Monsterę wybrać?
Jeżeli dopiero zaczynasz przygodę z tym rodzajem, nie musisz od razu szukać najbardziej niezwykłego gatunku.
Monstera deliciosa
Duże, efektowne liście i charakterystyczny wygląd najbardziej kojarzony z Monsterą.
Monstera adansonii
Ciekawa propozycja dla osób, które preferują liście z licznymi otworami.
Monstera dubia
Interesująca ze względu na nietypowy sposób wzrostu i przyleganie liści do podpory.
Pstre formy
Przyciągają wzorem liści, ale wymagają świadomego podejścia do światła i wzrostu.
Z kolei Monstera obliqua i inne kolekcjonerskie rośliny wymagają przede wszystkim dokładnego sprawdzenia, co właściwie kupujesz.
Monstera jako roślina i motyw dekoracyjny
Charakterystyczny kształt liści monstery sprawił, że motyw tej rośliny wyszedł daleko poza kolekcjonerstwo i pielęgnację roślin. Fenestracje, sercowaty kształt liści i tropikalny charakter są często wykorzystywane również w aranżacji wnętrz.
Jeżeli interesuje Cię również dekoracyjna strona motywu monstery, zobacz
Monstera – zachwycające plakaty z liśćmi w kształcie serc.
To naturalne przejście od monstery jako rośliny do jej wykorzystania jako motywu dekoracyjnego we wnętrzach.
Najważniejsze: nazwa na etykiecie nie mówi wszystkiego
Świat Monster jest większy, niż sugerują półki sklepowe. Rodzaj obejmuje dziesiątki zaakceptowanych gatunków, ale w handlu krąży jeszcze więcej nazw: odmian, kultywarów, synonimów i określeń marketingowych.
Dlatego przy identyfikacji warto patrzeć na całą roślinę, a nie tylko na nazwę.
Kształt liścia, sposób powstawania fenestracji, pokrój, sposób wspinania, wygląd młodych i dojrzałych liści oraz charakter wariegacji często mówią więcej niż naklejka na doniczce.
A jeśli planujesz zakup drogiego egzemplarza, najważniejsze pytanie nie powinno brzmieć:
„Czy wygląda jak rzadka Monstera?”
Lepiej zapytać:
„Jaki to dokładnie gatunek lub odmiana i na jakiej podstawie mogę to potwierdzić?”
To niewielka różnica w pytaniu, ale ogromna różnica w jakości zakupu.
